Quảng Ninh: Đưa di tích Hòn Hai thành sản phẩm du lịch

.
(Xây dựng) - Gần đây, dư luận rộ lên vấn đề Khu vui chơi giải trí hồ Cô Tiên xây dựng xâm phạm di tích Hòn Hai. Nhiều luồng thông tin trái chiều được đưa ra như: Nhà hàng san lấp mặt bằng xây dựng, công trình đè lên di tích… nhưng có thông tin lại cho rằng Khu vui chơi giải trí hồ Cô Tiên không xâm phạm đất di tích mà còn tôn tạo bảo vệ di tích.

-->

(Xây dựng) - Gần đây, dư luận rộ lên vấn đề Khu vui chơi giải trí hồ Cô Tiên xây dựng xâm phạm di tích Hòn Hai. Nhiều luồng thông tin trái chiều được đưa ra như: Nhà hàng san lấp mặt bằng xây dựng, công trình đè lên di tích… nhưng có thông tin lại cho rằng Khu vui chơi giải trí hồ Cô Tiên không xâm phạm đất di tích mà còn tôn tạo bảo vệ di tích.


Khu vui chơi giải trí hồ Cô Tiên xây dựng còn cách xa mốc chỉ giới bảo vệ di tích Hòn Hai.

Phóng viên Báo điện tử Xây dựng đã khảo sát thực tế về nội dung này, mở rộng tìm hiểu những di tích tương tự và nhận thấy việc sử dụng đất di tích, khai thác giá trị văn hóa di tích ở Quảng Ninh phục vụ phát triển kinh tế - xã hội còn nhiều bất cập.

Vùng ven biển Đông Bắc Quảng Ninh có khoảng 50 di tích khảo cổ đã phát hiện, nhiều nhất là các di tích thuộc thời đồ đá mới (khoảng 10.000 - 4.000 trước). Tại di tích hang Soi Nhụ, trên vịnh Bái Tử Long, hang Tiên Ông trên Vịnh Hạ Long, các nhà khảo cổ đã tìm thấy nhiều dấu tích người thời đồ đá mới cư trú.

Quảng Ninh - Một kho báu di chỉ khảo cổ còn nằm im trong lòng đất, chưa được khai thác giá trị văn hóa tạo sản phẩm du lịch. Tuy nhiên di tích còn là rào cản cho sự phát triển kinh tế - xã hội bởi đang chiếm giữ một diện tích đất không sinh lời khổng lồ.

Di chỉ Đầu Rằm (Quảng Yên) và Hòn Hai (Hạ Long) thuộc tầng văn hóa Đông Sơn, một thì đui mờ, mòn mỏi; một thì như đụn vàng không biết đường moi. Đầu Rằm (Quảng Yên) trên diện tích 1ha gồm hòn Đầu Rằm to và hòn Đầu Rằm nhỏ. Thời hồng hoang hai dãy núi Đầu Rằm cách xa nhau, già làng bảo chúng như đôi lông mày lá liễu trên gương mặt trái xoan của cô gái vùng biển Hoàng Tân, vùng Hà Bắc Quảng Yên.

Hoàng Tân là xã ven biển của thị xã Quảng Yên, cách TP Hạ Long con sông Hốt. Địa mạo Hoàng Tân với những cánh đồng cói nguyên sơ, núi đá vôi thấp có nét đẹp như Thạch Lâm của Trung Quốc, một tiềm năng du lịch sinh thái quý giá.

Nhưng nay, do kinh tế phát triển nóng, vùng đất không còn nguyên vẹn cảnh sơ khai. Hai hòn Đầu Rằm khai thác đá cây cối bị cạo trọc, hòn Đầu Rằm bé gần như bị san phẳng chỉ còn trơ lại mỏm đá khai thác dở. Di chỉ khảo cổ trên mặt đất chỉ còn lại tấm bia di tích vôi vữa đã mủn mục, rêu mờ nét chữ... như bị xóa sổ những giá trị văn hóa cổ đại, không còn khả năng phục vụ đời sống xã hội.

Trái lại, dãy núi đá vôi Hòn Hai vẫn nguyên vẹn, còn có tên là hòn Cặp Bè, thuộc địa bàn 2 phường Bạch Đằng và Hồng Hải (Hạ Long). Di chỉ khảo cổ phân bổ trên diện tích 10.000m2 gồm Hòn Hai và hòn Cô Tiên. Hòn Hai núi đá thì còn, hòn Cô Tiên núi đất đã san phẳng vào cuối thập niên 70, nay là chân đất nghĩa trang liệt sĩ và Cung văn hóa Thiếu nhi Quảng Ninh.

Tháng 10/2004, các nhà khảo cổ học đã khai quật Di chỉ Hòn Hai, thu được nhiều hiện vật khẳng định thuộc tầng văn hóa Đông Sơn (Công trình xếp hạng di tích Quốc gia ngày 16/11/2005)

Trước đó, tháng 10/2002 tỉnh Quảng Ninh đã cho phép Cty CP Thương mại dịch vụ Hương Lan, tiền thân của Cty TNHH Thương mại dịch vụ Mạnh Cường quy hoạch xây dựng Khu vui chơi giải trí hồ Cô Tiên gần khu di tích. Ngày 25/10/2018, Sở Xây dựng Quảng Ninh cấp phép cho Cty TNHH Thương mại dịch vụ Mạnh Cường xây dựng giai đoạn II, gồm 3 công trình là: Nhà văn hóa, nhà hàng ẩm thực kết hợp đường lên tham quan di tích hang Gió, nhà tham quan hố thám sát khảo cổ.

Tỉnh Quảng Ninh cho phép Cty TNHH Thương mại dịch vụ Mạnh Cường xây dựng công trình dịch vụ văn hóa kết nối với di tích là phù hợp với các quy định tại các điều 57 và 61 của Luật Di sản văn hóa năm 2001 (Nhà nước khuyến khích việc xã hội hóa hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa).

Ngày 01/9/2010, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có Văn bản số 3042/BVHTTDL-DSVH thống nhất với địa phương điều chỉnh quy hoạch khu di tích Hòn Hai với Khu vui chơi giải trí hồ Cô Tiên phối hợp 2 dự án thành phần để phát huy lợi ích bảo tồn với khai thác giá trị di tích cảnh quan.

Tại thời điểm dư luận rộ lên việc Khu vui chơi giải trí hồ Cô Tiên, công trình xây dựng xâm phạm di tích, Cty TNHH Thương mại dịch vụ Mạnh Cường chưa động chạm đến di tích, 3 công trình đã được cấp phép nêu trên mới ở bước dạo đầu, công trình kiến trúc còn nằm trên giấy.

Quảng Ninh hiện có hơn 600 di tích lịch sử - văn hoá, trong đó có hơn một trăm di tích đã được xếp hạng. Mỗi năm địa phương xét duyệt hồ sơ xếp hạng cho khoảng từ 5 đến 7 di tích. Các di tích thuộc nhóm đền chùa còn phát huy được tác dụng, tạo sản phẩm du lịch tâm linh, đưa lại kinh tế phục vụ nhân sinh.

Nhưng còn nhiều di tích độc chiếm một quỹ đất xây dựng lớn, cản trở phát triển sản xuất như ở bến cảng Điền Công (Uông Bí). Trên mặt bến có 7 chiếc boong ke, lô cốt xây từ thời quân Pháp chiếm đóng, công trình cổ án ngữ, xe cộ bến bãi hoạt động rất khó khăn. Còn xác nhà máy kẽm (Quảng Yên) thì di tích hiểm họa kề kề trong khu dân cư.

Cty TNHH Thương mại dịch vụ Mạnh Cường đầu tư công trình dịch vụ văn hóa kết nối với di chỉ khảo cổ Hòn Hai, đưa di tích thành một sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc, đem lại hiệu quả kinh tế - xã hội là đúng luật định rất đáng được hoan nghênh.

Dưới đây là hình ảnh đối lập giữa 2 di chỉ khảo cổ:


Núi Đầu Rằm lớn chụp ngày 30/9/2005. Khu vực khoanh dấu đỏ là hang đá nơi đã phát hiện người tiền sử ở cách đây khoảng 1 vạn năm. ( Nguồn: Báo Quảng Ninh)


Theo quy hoạch, di chỉ Hòn Hai diện tích khu đất 12.099m2. Khu vui chơi giải trí hồ Cô Tiên 6,79ha tách biệt không có sự trồng lấn.

Bùi Ánh Hồng

Nguồn: www.baoxaydung.com.vn